दुई नम्बरको चुनाव किन सर्‍यो ? यस्ता छन् तीन कारण

रमेश न्यौपाने

   
   272   पटक पढिएको

शेरबहादुर देउवा चौथो पटक प्रधानमन्त्री बन्दै गर्दा एउटा अपेक्षा थियो, आफ्नो धमिलो छविमा उनले सुधार ल्याउलान् । कांग्रेसका युवा नेता तथा पूर्व स्वास्थमन्त्री गगन थापाकै शब्दमा भन्दा यो देउवाका लागि अन्तिम अवसर हो ।

प्रधानमन्त्री बनेपछि संसदमा बोल्दा देउवाले असार १४ को चुनाव कुनै हालतमा नसार्ने भन्दै संविधान संशोधनबारे प्रतिवद्धता सार्वजनिक गरेका थिए । तर, संविधान पनि संशोधन भएन । र, दुई नम्बर प्रदेशको चुनाव पछि सारियो ।

शुरुमा देउवाले राजपासँगको बैठकमा चुनाव सार्ने प्रस्ताव ठाडै अस्वीकार गरिदिएका समाचारहरु सार्वजनिक भएका थिए । यसले राजपा केही दवाबमा परेको थियो । राजपा आन्दोलन भन्दै मधेस झरे पनि जनता उति खासै तातिएका थिएनन् ।

गृहमन्त्रालयको रिपोर्टको हवाला दिँदै समाचारहरु पनि आए कि राजपाको आन्दोलन सामाना गरेर चुनाव गर्न सकिने गृहको निश्कर्ष छ । तर, यस्ता रिपोर्ट र समाचार धेरै टिकेनन्, अन्ततः प्रदेश २ को चुनाव सारियो ।

के चुनाब सार्नु देउवाको गल्ती नै हो त ? यसमा सतही तर्क वितर्क गरेर मात्रै हुँदैन । आखिर देउवाले किन यस्तो अलोकपि्रय बाटो रोज्ो ? यसका सम्भावित ३ कारण यस्ता हुन सक्छन्-

१) देउवा अहिले कार्यकारी प्रमुख छन् । कार्यकारी प्रमुखको हैसियतमा देशका सबै कुना काप्चाका अवस्थाको जानकारी र त्यहाँका जनताको मनोभावना बारे सुरक्षा निकाय र गुप्तचरका सुचना पाउँछन् । सुरक्षा सम्वेदनशीलताका कारण कतिपय गोप्य कुराहरु बाहिर भनिँदैन पनि । केही त्यस्तै सुरक्षा असहजताको सूचना पाएका हुन सक्छन् प्रधानमन्त्रीले ।

त्यसो त, संघीय समाजवादीका अध्यक्ष उपेन्द्र यादवले मधेस घुमिसकेपछि निकालेको निश्कर्ष पनि यसैको वरिपरि छ । मधेसमा सरकारले चाहे गोली वारुदका वीच चुनाव हुन सक्छ भन्ने अभिव्यक्ति दिएका थिए उपेन्द्र यादवले । यसवाट मधेसमा सहज र शान्तिपूर्ण निर्वाचन सम्भव छैन भनी लगाइएका अनुमानहरु पुरै गलत छैनन् भन्ने आधारमा बल पुुर्‍याउने काम गर्‍यो ।

विशेष गरी सीमा पारिबाट मानिस ल्याएर राजपाले आन्दोलन भाँड्न सक्ने निश्कर्ष उपेन्द्र यादवदेखि देउवासम्मले निकाले ।

यसरी जनधनको ठूलै क्षतिका वीच निर्वाचन गरिए, यसले कस्तो राजनीतिक र सुरक्षा चुनौति थपिएला भन्ने हिसाव-किताब पक्कै पनि सरकारले निकालेको हुन सक्छ । र, यसैका कारण ‘सेफल्याण्डिङ’ खोज्दा निर्वाचन सार्नु बाहेक अर्को सुरक्षित विकल्प सिंहदरबारले नभेटेको हुन सक्छ ।

हुन पनि अहिले दोस्रो चरणको चुनाव सारिसकेपछि राजपाको आन्दोलन सेलाएको छ र चुनाव सहज बनेको देखिएको छ ।

२) लेखक तथा मधेस राजनीतिका एकजना जानकार सिके लालले एउटा टेलिभिजन अन्तरवार्ताका क्रममा मधेसमा चुनावको सवालमा दिएको अभिव्यक्ति पनि सोचनीय थियो ।

सरकारले जसरी पनि चुनाव गराउँछु नै भन्यो भने हुँदै नहुने पनि होइन । उपेन्द्र यादवले भनेझंै, गोला वारुदका वीच पनि हुन सक्थ्यो होला । तर, यस्तो मतदानले एउटा विभाजन र दीर्घकालीन द्वन्द्वको बिउ भने मधेसमा छाड्ने छ । विउ त्यसरी छोडिँदा, सुकेर जाने वा कुहिने सम्भावना पनि रहन्छ । त्यसो हुँदा निर्वाचित जनप्रतिनिधिले जनताको पक्षमा काम गर्दै गए भने मधेस पुरानै शान्तिमा फर्किएला र राजपाको राजनीति क्रमशः अवसानतर्फ लाग्ने हुन सक्छ ।

तर, सोचेजस्तो भएन र निर्वाचन वहिस्कारवादी राजपाले यही बिउलाई राम्रोसँग मलजल गर्‍यो र वाली सपि्रयो भने, यो झन् ठलो र घातक हुनेछ, देशको अखण्डताका लागि ।

लाहानमा मारिएका दुई जनाको तत्कालीन कारणले विगतमा मधेस आन्दोलनको बिउ रोपिएको थियो । त्यही विउ आजसम्म ठूलो रुख बनेर हामीलाई पिरोलिरहेको तथ्य पनि स्मरणीय नै छ । त्यसैले मधेसमा यस्तो अपि्रय स्थिति हुनु भन्दा चुनाव सार्नु धेरै हिसावले ठीक छ भन्ने निश्कर्ष सरकारले निकालेको हुनुपर्छ ।

३) सरकारकाले चुनाव सार्ने निर्णय गरेको बारे एमालेले दिएको तर्क पनि पूरै खारेज गर्न सकिने खालको छैन । एमाले अध्यक्ष केपी ओली र महासचिव ईश्वर पोख्रेलले भनेका थिए कि चुनाव कांग्रेसका कारण सरेको हो ।

कांग्रेसले आफ्नो जीतको सम्भावना कमजोर देखेर वा आफ्नो कमजोरी लुकाउन चुनाव सारेको हो भन्ने एमालेको आरोप छ ।

तर, कांग्रेसले उम्मेदवार छान्न नसकेर २ नम्बर प्रदेशको चुनाव सारेको भन्ने तर्क त्यति वजनदार छैन । रातारात उम्मेदवार छान्ने कांग्रेसको पुरानै शैली हो ।

तर, कांग्रेसले आफ्नो दललाई फाइदा पुग्ने गरी चुनाव सारेको हो भन्ने एमालेको तर्कमा दम हुन सक्छ । तर, यसको परीक्षा अब असार १४ को चुनावी नतिजा आएपछि प्रष्ट हुनेछ ।

सम्बन्धित शीर्षकहरु

तपाईको प्रतिक्रिया



खेलकुद

आईपीएल खेल्न सन्दीप यूएईतर्फ

नेपाली लेग स्पिनर सन्दीप लामिछाने इण्डियन प्रिमियर लिग (आईपीएल) खेल्न संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई) तर्फ लाग्नुभएको छ ।

सन्दीप क्यारेबियन लिग क्रिकेट खेल्न बिहीबार जाँदै

क्यारेबियन प्रिमियर लिग-सीपिएल क्रिकेटमा सन्दीप लामिछानेको सहभागिता निश्चित भएको छ। उनका म्यानेजर रमन सिवाकोटीका अनुसार सन्दीप बिहीबार क्यारेबियन क्रिकेट खेल्न प्रस्थान गर्दैछन्।

लुकाकु र सान्चेज दुवैले गरे गोल, युभेन्टसलाई पट्याउँदै इन्टर मिलान

इन्टर मिलान इटालियन सिरी ए फुटबलको दोस्रो स्थानमा पुगेको छ ।

अन्तराष्ट्रिय

भारतमा कोरोनाबाट एक जना मन्त्रीको मृत्यु, अवस्था झनै भयावह बन्दै

भारतमा कोरोनाबाट एक जना मन्त्रीको मृत्यु, अवस्था झनै भयावह बन्दै

भाइरस नहुँदो हो त मान्छेले बच्चा जन्माउनुको साटो अण्डा पार्ने थियो

यो समय पुरा विश्व कोभिड–१९ को महामारीको चपेटामा छ । यसका लागि एक भाइरस जिम्मेवार छ, जसलाई नोभल कोरोनाभाइरस अथाव सार्स कोभ–२ नाम दिइएको छ ।

विश्वभर १ करोड २८ लाखभन्दा बढीलाई कोरोना, अमेरिकामा मात्रै साढे ३३ लाख संक्रमित

विश्वभर १ करोड २८ लाखभन्दा बढीलाई कोरोना, अमेरिकामा मात्रै साढे ३३ लाख संक्रमित


विचार/ब्लग

बीमा गर्दा कुन कुन विषयमा ध्यान दिने ?

बिमितले बीमा गर्दा विभिन्न कुराहरुमा ध्यान दिनुपर्दछ । कतिपय मानिसहरुले अभिकर्ताले भन्ने वित्तिकै बीमा गरेको पाइन्छ तर बीमा गर्दा आफुलाई पनि थाहा हुन जरुरी छ ।